بخشی از مشکلات در جهان که مانعی در برابر توسعه اقتصادی و کشاورزی می باشد، افزایش شوری آب و خاک است. اروندرود که از مهم ترین رودخانه های مرزی کشور است در اثر نفوذ آب شور خلیج فارس با کاهش چشمگیر کیفیت آب و خاک اراضی مواجه است که تهدید جدی برای منطقه محسوب می شود. اروندرود از تقاطع رود های دجله و فرات تشکیل می شود و درنهایت به خلیج فارس می ریزد. در تحقیق حاضر نتایج شبیه سازی مشخص کرد که در شرایط متوسط جریان ورودی اروند، جبهه ی آب شور تا 60 کیلومتر از پایین دست به رودخانه نفوذ می کند و کیفیت آب اروندرود را تحت تأثیر قرار می دهد. سپس اثر شوری آب رودخانه بر شوری خاک از دو جنبه، شوری خاک توسط نفوذ مستقیم از جداره های رودخانه و شوری خاک توسط استفاده بلندمدت از آب رودخانه به منظور آبیاری اراضی صورت گرفت. نتایج نشان داد در 188 کیلومتری از بالادست رودخانه تا 242 متر آب شور بر خاک دو طرف اروندرود اثرگذار است و در جنوب شهر آبادان این باند شوری از بین می رود. پیش بینی شوری اراضی توسط آبیاری با آب رودخانه در شرایط ماندگار، نشان داد شوری متوسط عصاره اشباع خاک در ایران در منطقه ای به نام الگصبه و در عراق جنوب منطقه فاو شوری خاک به 97/3 ppt می رسد.

این مقاله به بررسی آزمایشگاهی و عددی نحوه نفوذ شوری در یک آبخوان آزاد ساحلی در مقیاس آزمایشگاهی و در دو حالت دایمی و غیردایمی پرداخته است. از مدل عددی SEAWAT به منظور شبیه سازی نتایج آزمایشگاهی استفاده گردید و توانایی این مدل در پیش بینی میزان شوری مورد ارزیابی قرار گرفت. مقایسه نتایج آزمایشگاهی و عددی نشان می دهد که اگرچه مدل عددی زبانه شوری را اندکی بیشتر از میزان نفوذ در آزمایشگاه نشان می دهد، اما می توان گفت که مدل عددی با دقت مناسبی قادر به شبیه سازی شرایط آزمایشگاهی است. همچنین مقایسه نتایج نشان می دهد که مدت زمان رسیدن به حالت دایمی در شبیه سازی عددی و آزمایشگاهی تقریبا برابر بوده است. به منظور مقایسه ضخامت ناحیه انتقالی در مدل و آزمایشگاه، خطوط هم غلظت %5 و %95نیز در مدل عددی به دست آمد. نتایج حاکی از ضخیم تر بودن ناحیه انتقالی در مدل عددی نسبت به نتایج آزمایشگاهی بوده که با واسنجی پارامتر پراکندگی هیدرودینامیکی در مدل، این اختلاف کاهش یافته است. در پایان، با ترسیم خطوط جریان، نحوه حرکت جریان های آب شور و شیرین در داخل آبخوان، وضعیت جریان در نزدیکی گوه شوری و همچنین نحوه خروج آن ها از محیط نشان داده شده است.

این آزمایش با هدف بررسی تاثیر هیومی پتاس در افزایش سطح تحمل به شوری گیاه پوششی فیلا (Phyla nodiflora L.) بر اساس ویژگی های مورفوفیزیولوژیک انجام شد. طرح کرت های خردشده در یک آزمایش گلخانه ای با دو عامل به صورت بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. کرت اصلی شامل شوری کلرید سدیم در 5 سطح مختلف (صفر، 4، 8، 12 و 16 دسی­زیمنس بر متر) بود؛ در حالی که، کرت فرعی شامل سه سطح هیومی پتاس (صفر، 500 و 1000 میلی­گرم) بود. نتایج نشان داد، بدون در نظر گرفتن تیمار کودی، وزن تر شاخساره و کیفیت ظاهری در تیمار شوری 16 دسی زیمنس بر متر در مقایسه با گیاهان شاهد به ترتیب کاهش معنی دار 02/19 و 34/24% نشان دادند. دیگر ویژگی مثبت گیاه فیلا در تنش شوری 16 دسی زیمنس بر متر، وضعیت به نسبت مطلوب رنگدانه های گیاهی بود. افزون بر این، کیفیت ظاهری همبستگی قوی و مثبتی با طول شاخساره، وزن تر و خشک شاخساره و وزن تر ریشه نشان داد. به طور کلی نتایج بیانگر آن بود که فیلا در زمان تنش شوری از ویژگی های رشدی خود کاسته است. بدین ترتیب از کیفیت ظاهری در شوری بالا تا حدودی کاسته شد؛ اما در عوض سبزینگی فیلا در شرایط تنش حفظ شد. بر اساس نتایج وزن تر و خشک شاخساره و ریشه، محتوای نسبی آب (RWC) برگ و کیفیت ظاهری گیاه فیلا تا سطح شوری 8 دسی زیمنس بر متر از وضعیت مطلوبی برخودار بود و نیازی به استفاده از تیمار هیومی­پتاس تا این سطح از تنش وجود ندارد. در سطوح شوری بالا (12 و 16 دسی زیمنس بر متر)، ویژگی های مورفوفیزیولوژیک فیلا کاهش یافت. در نتیجه در سطح شوری بالا برای بهبود وضعیت کلی گیاه، کاربرد هیومی پتاس پیشنهاد می شود. به طوری که، هیومی پتاس 500 میلی گرم بر لیتر سبب افزایش طول شاخساره، تعداد شاخساره جانبی و RWC در سطح شوری 16 دسی زیمنس بر متر شد. افزون بر آن، 1000 میلی گرم بر لیتر هیومی پتاس، سبب بهبود رنگدانه های گیاهی در تیمار شوری 12 دسی زیمنس بر متر گردید.

یکی از مسائل مهم در خورهای رودخانه ای اندرکنش آب شیرین رودخانه ها و آب شور دریا می باشد. نفوذ آب شور به رودخانه ها بر روی کیفیت آب آن ها که برای مصارف شرب، کشاورزی و صنعت مورد استفاده قرار می گیرد موثر است. محققین در نقاط مختلف دنیا راهکارهای گوناگونی را برای کنترل این پدیده طبیعی معرفی نموده اند. روش کنترل ونتوری، بکارگیری بند موقت و بکارگیری پرده هوا از انواع این راهکارها هستند. در این تحقیق میزان کارایی روش کنترل ونتوری در کنترل پدیده نفوذ شوری در خور رودخانه ای اروند مورد بررسی قرار گرفته است. این کار برای سه دبی مختلف رودخانه، دبی 1040 مترمکعب بر ثانیه (دبی متوسط سالانه)، دبی 520 مترمکعب بر ثانیه (دبی حداقل سالانه) و دبی 260 مترمکعب بر ثانیه (یک دبی حداقل فرضی) صورت گرفته است. برای ارزیابی کارایی روش مورد نظر از یک مدل عددی دو بعدی متوسط گیری شده در جهت عرض استفاده شده است. ابتدا مدل با کمک اطلاعات میدانی صحت سنجی شده است و سپس سناریوهای مختلف برای کنترل نفوذ شوری اجرا شده است. نتایج حاصله، حاکی از عملکرد مناسب روش کنترل ونتوری در کاهش طول نفوذ شوری بوده است.

نگهداری محیط زیست، مخصوصا محیطهای آ بی از آلاینده های گوناگون، بخصوص شوری، معضلی است که بشر امروز بیش از هر زمان دیگر با آن درگیر است. رود های حله و دالکی از منابع آبهای سطحی با اهمیت در استان بوشهر به شمار می روند. دشت برازجان در شمال استان بوشهر، یکی از دشتهایی است که در آن، شوری آب منجر به بحرانی گردیدن وضعیت آب زیرزمینی شده است. در این تحقیق سعی شده است تا با مطالعات آب-شیمیایی موقعیت و شکل منطقه اختلاط آبهای شور و شیرین، و تاثیر زیانبار کیفی منابع آب سطحی بر منابع آب زیرزمینی، بررسی گردد، که برای اولین بار در مورد این رودها، و با استفاده از روشها و نمودارهای ترکیبی هیدروژئوشیمیایی انجام گردیده است. نتایج تجزیه های شیمیایی عناصر اصلی از 22 نمونه آب چاههای منطقه، و یک نمونه آب رود نشان می دهد که دلایل شوری آبهای زیرزمینی در این دشت مختلف بوده، و ناشی از ورود آب شور رود های دالکی و حله، و انحلال نمک و گچ سازند های اطراف، و همچنین آبهای میان حوضه ای و نفتی، و پساب کشاورزی در برخی قسمتهای دشت می باشند. نمودار های نسبت یونی، وجود روند خطی واضحی را بین عناصر سدیم و کلر نشان می دهند که حاکی از اختلاط آب شیرین و شور می باشد. نفوذ آب شور رود بخصوص در نواحی مرکزی و شمال غربی دشت، و هجوم کمتر آن به قسمتهای شرقی (به دلیل تغذیه از سازند های آهکی مجاور) است. نتایج این تحقیق نشان می دهند که آبکشی زیاد چاههای منطقه باعث افزایش ضخامت منطقه اختلاط آبهای شور و شیرین گردیده، و لذا افزایش احتمال شوری چاههای آبکشی موجود می گردد. همچنین، آب زیرزمینی منطقه برازجان دارای نوع کلروره-سدیک و سولفاته-کلسیک است، که هجوم آب شور ناشی از رود و شورابه-ها دلیل این امر می باشند.

حفاظت کیفی منابع آب های زیرزمینی به عنوان یکی از با ارزش ترین منابع ملی امری حیاتی می باشد. یکی از راه های مناسب برای جلوگیری از آلودگی آب های زیرزمینی، بررسی تغییرات مکانی کیفیت آب های زیرزمینی و شناسایی مناطق آسیب پذیر آبخوان است. تغییرات مکانی شوری آب زیرزمینی دشت ملکان، با معرفی شاخص کیفی نفوذ آب شور (GWQISI)، با تلفیق 5 معیار TDS وCl− /sum Anion و Cl− /(HCO3− CO32-) و Na(Na Cl− ) وCa2(HCO3− SO42-)، بررسی شده است. همچنین در این پژوهش آسیب پذیری آبخوان ساحلی دشت ملکان، با معرفی مدل تصمیم گیری جدید چند معیاره (IDLRT) مورد ارزیابی قرار گرفته است. مدل IDLRT نیز بر اساس 5 پارامتر، میزان بزرگی و گستردگی آب شور نفوذ کرده (I)، فاصله از ساحل(D)، ارتفاع سطح آب های زیرزمینی بالاتر از میانگین سطح دریا (L)، تغذیه (R) و ضخامت آبخوان (T) حاصل شده است. نتایج تحلیل حساسیت مدل به دو روش تک پارامتری و حذف پارامتر، نشان می دهد، پارامتر میزان تغذیه بیشترین تاثیر را بر شاخص آسیب پذیری دارد. براساس نتایج حاصل از مدل IDLRT، در حدود 15/22، 45/49 و 4/28 درصد از آبخوان به ترتیب دارای آسیب پذیری بسیار کم، کم و متوسط می باشد. نقشه پهنه بندی شوری دشت بر اساس شاخص GWQISI گویای این است که حدود 75/1، 25/4 و 4/62 کیلومتر مربع از سفره آب زیرزمینی مورد مطالعه بترتیب تحت تاثیر شوری شدید، بالا و متوسط می باشد. نتایج نشان می دهد که در حال حاضر بخش شمالی و شمال غربی دشت تحت نفوذ آب شور قرار دارد.

مدیریت و طراحی مناسب روشهای آبیاری، مستلزم اطلاع از جزییات خصوصیات نفوذپذیری آب در خاک است که بایستی تعیین شود. یکی از عوامل مهم در مسئله نفوذپذیری، نفوذپذیری نهایی خاک می باشد که خاکها درانتهای زمان آبیاری از خود نشان میدهند. وقتی به علت وجود برخی از املاح محلول آب آبیاری، میزان نفوذ آب به خاک چنان کاهش یابد که آب کافی در اختیار گیاه قرار نگرفته و عملکرد محصول کاهش یابد. مشکل نفوذپذیری که ناشی از کیفیت آب آبیاری است پیش آمده است. نفوذپذیری نهایی خاک از خواص خاک بوده و با بکارگیری آب آبیاری با کیفیتهای مختلف تغییر میکند. نفوذپذیری ضعیف خاک تامین آب گیاه را دشوار نموده وبا ایجاد سله، تجمع آب در سطح خاک، عدم تهویه و مسائل تغذیه گیاهی میتواند مشکلات کشت و کار را دو چندان کند. در این راستا، تغییرات نفوذپذیری نهایی خاک در آبیاری جویچه ای بازا کیفیتهای مختلف آب (شوری و سدیمی) در یک فصل زراعی بررسی شد. کیفیتهای آب آبیاری شامل سه تیمار به صورت شاهد با هدایت الکتریکی 6/0 دسی زیمنس برمتر و نسبت جذبی سدیم 9/0 و دو تیمار شوری دیگر بصورت 2 و 6 دسی زیمنس برمتر و با نسبت جذبی سدیم (SAR) به ترتیب 10 و 30 اعمال گردیدند. نفوذپذیری با استفاده از روش ورودی - خروجی اندازه گیری شد و نتایج نشان داد که با افزایش نسبت جذبی سدیم، سرعت نفوذپذیری نهایی خاک در انتها ی دوره بصورت معنی داری نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت.سرعت نفوذپذیری نهایی خاک در تیمار با شوری شش دسی زیمنس برمتر و نسبت جذبی سدیم 30، در حدود چهل ویک درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش یافت.